Persja

Jesteś tutaj:

Persja

13.07.2006 r., 19:04

 

Rys historyczny


Narodziny państwa perskiego bezpośrednio związane są z upadkiem Babilonii w wyniku ekspansji dwóch blisko ze sobą spokrewnionych ludów indoeuropejskich: Medów i Persów, dokonującej się w pierwszej połowie I tysiąclecia p.n.e.. Achemenesowi, legendarnemu założycielowi rodu Achemenidów, mającego w przyszłości panować nad najbardziej w dotychczasowych dziejach świata rozległym imperium, przypisywano pochodzenie od Perseusza, syna Zeusa.

W połowie VI wieku pierwszy bardziej znany władca Persów, król Cyrus, uzależnił od siebie słabnących Medów, przejął ich państwo i dokonał podbojów, które objęły cały Bliski Wschód oraz większą część ziem Azji Mniejszej. Powstało potężne imperium, przez dwa wieki egzystujące we względnym spokoju i ładzie wewnętrznym głównie ze względu na ugodową i tolerancyjną politykę perskich władców wobec elit podbitych ludów. Przy równoczesnym posiadaniu silnej armii własnej, zdolnej szybko stłumić wszelkie ruchy wolnościowe, udało się Persom zbudować państwo nowego typu, nie mające precedensu w dotychczasowej historii: silne, prężne, ekspansywne, bardziej będące szerokim konglomeratem kulturowo-etnicznym, rządzonym niepodzielnie, mniej jednak despotycznie, niż ludy w skad jego wchodzące zdążyły się przyzwyczaić w czasach asyryjskich, hetyckich czy babilońskich.

Apogeum potęgi Persji przypada na okres panowania Dariusza I Wielkiego (521-486). Podzielił on niesłychanie rozległe państwo na jednostki terytorialno-administracyjne, noszące nazwę satrapii, w których lokalną władzę sprawowali satrapi ("opiekunowie królestwa"). Zadaniem królewskich namiestników było ściąganie podatków i uchwalanie lokalnych praw. W każdym okręgu stacjonował królewski garnizon. Kontrolę nad sytuacją w prowincjach zapewniali specjalni agenci, noszący miano "oczu i uszu królewskich", rozlokowani w każdej satrapii, czuwający nad lojalnością i kompetencją zarządców.

Grecy spoglądali na Persję początkowo ze strachem, potem już tylko z obrzydzeniem, jako na kraj barbarzyński, rządzony przez despotów, nie zaznajomiony z zasadami demokracji. Rzeczywiście, specyfika walki o władzę nad perskim imperium, zwłaszcza w okresie niejasnej sytuacji wokół tronu, swą bezwzględnością niepomiernie przewyższała spory stronnictw politycznych, znanych z greckich polis, czy intrygi pałacowe, typowe dla Macedonii. Dla przykładu, król Artakserkses III (358-338) zaraz po objęciu rządów wydał rozkaz wymordowania wszystkich członków swojej rodziny, zarówno tych połączonych z nim więzami krwi, jak i spowinowaconych, bez względu na płeć i wiek.

Imperium Perskie, słabnące od czasu niepomyślnych wojen z Grecją, przetrwało do lat 30-tych IV wieku, podbite w toku słynnej wyprawy Aleksandra Wielkiego.

Autor: Fraq