Oto druga z zapowiadanych recenzji wykonana przez Romana Zabawę, tak jak poprzednio życzymy miłego czytania.

W zeszłym tygodniu ukazały się pierwsze recenzje z tego, co udostępniono w preview Napoleona, więc krótko, w żołnierskich słowach dorzucę swoje wrażenia. Parę dni na testy pozwala na ogólną ocenę, możliwe, że dłuższe testowanie skorygowałoby ją nieco, ale czas nagli (premiera tuż, tuż). Przedstawię ją w jak najbardziej skondensowanej formie, choć nie ukrywam, że Total War wkroczył w końcu w moją ulubioną epokę i walczę z pokusą rozpisania się.

Zalety

Po odpaleniu jedynej dostępnej bitwy historycznej, czyli Ligny, szybko zauważyłem różnice w detalach graficznych w stosunku do “Empire”. Na pewno ustawienie na średni wariant daje lepsze walory graficzne niż taki sam poziom w “Empire”. Mój sprzęt to nvidia GeForce 7600 GS, Athlon 3500+, 3GB RAM 533MHZ i XP SP3. Widać więcej szczegółów, jednostki znajdujące się dalej od kamery nie zamieniają się w bezkształtne masy, ale oczywiście wczytywanie na tak starym sprzęcie nie jest komfortowe. Nie zauważyłem jednak, żeby się pogorszyło.

Efekty na polu bitwy też dużo ciekawsze. Przy salwach piechoty z rur muszkietowych idą słupy ognia wraz z wypychanym dymem, który po chwili unosi się nad szeregami strzelców. Po zbombardowaniu poszczególnych punktów oporu zabudowania Ligny spowił gęsty, czarny dym, co wpływa na widoczność. Zapewnia to szczególne wrażenia, gdy przelatujemy kamerą między budynkami w poszukiwaniu swoich oddziałów. Dym może naprawdę utrudnić orientację.

Na szczęście jest mapa, znacznie precyzyjniejsza od tej z poprzedniej części. Pokazuje nam oddziały z podziałem na poszczególne rodzaje broni (było), ale stanowiące tło elementy topograficzne są znacznie bardziej wyraźne. Dyskusyjne dla mnie jest wyszczególnienie mostów w taki sam sposób jak oddziałów. Można się przyzwyczaić i nawet docenić, aczkolwiek na początku byłem nieco zdezorientowany. Zmodyfikowany panel sterowania też przypadł mi do gustu.

Prezentowane na średnich detalach mundury spod Ligny wyglądają na ubiór polowy z lat 1812 – 1815. Nie zauważyłem bogato zdobionego kirysu ze znanego screena z francuskim kirasjerem, ułani francuscy mają normalne lance i kaski, armie nie składają się z samych gołowąsów, aczkolwiek ciężko jest zobaczyć jakiś brodaczy. Dla pewności odpaliłem Napoleonica 2 – spora część zaprezentowanych oddziałów francuskich wygląda z grubsza podobnie (na siłę przyczepię się, że czerwone kity na czakach Młodej Gwardii efektowniej wyglądają w N2TW, ale może to wina moich ustawień graficznych). Nie znam się na armii republikańskiej, choć na oko linie sankiulotów w kampanii włoskiej wyglądają wiarygodnie. Nie widać, żeby twórcy wrzucili na pole bitwy oddziały w mundurach wielkich czy jakieś pokemony, a przecież epoka napoleońska mogła rodzić takie pokusy, tak jak zrodził je Antyk z antypyrrusowymi wynalazkami i kundlem generał – gladiatora Maximusa (płonące świnie i psy w “Romie”).

Na polu bitwy w świtach generalskich bez problemu zauważymy Napoleona w słynnym mundurze polowym strzelców konnych Gwardii i Bluchera z Krzyżem Żelaznym pod szyją. W unit cardach widnieją portrety dowódców, a nie jakieś totalwarowe wariacje na temat fizjonomii historycznej postaci. Napoleon w kampanii włoskiej ma twarz z malowidła Grosa (most pod Arcole, czyli w długich herach). Pod Ligny ilustrację stanowi facjata wyjęta z obrazu Delarocha (abdykacja w Fontainebleau).

System rekrutacji w kampanii włoskiej jest strzałem w dziesiątkę. Nowatorskie podejście do tematu, przybliżające realia epoki i jednocześnie stanowiące dodatkowe wyzwanie dla gracza. W końcu trzeba dbać o własnych żołnierzy. Kwestia plądrować czy okupywać podbijane regiony także stanowi ciekawą alternatywę, zwłaszcza że nie mamy wpływu na podatki i ministrów. Z jednej strony przy łupieniu wyciśniemy więcej, ale za to będziemy mieli bunty i zniszczenia. Z drugiej strony nie będziemy musieli zostawiać silnych garnizonów, ale też wpływy będą małe.

Generał ma wpływ na oddziały znajdujące się w odległości głosowej, czyli coś jak w stareńkim “Centurionie”. Cechy specjalne są ograniczone ilościowo, co w połączeniu z wystawieniem się na ogień strzelecki daje dodatkową kombinację taktyczną, zresztą bardzo historyczną. Napoleon pod Arcole, Murat pod Pruską Iławą, Lannes pod Ratyzboną, Macdonald pod Wagram, nasz Poniatowski z fajką w zębach pod Raszynem – można wymieniać długo, bo lista bitew, gdzie dowódcy inspirujący podkomendnych znaleźli się pod ogniem jest długa i nie ogranicza się do wyżej wymienionych.

Ligny pod względem historycznym zostało dobrze zaadoptowane w świat totalwarowy. Nigdy nie grałem bitew historycznych, jednak ta bitwa zachęciła mnie do rozgrywek w tym trybie.

Rzeczy neutralne,
czyli wszystko co widzieliśmy w Empire albo z czym się spotkałem, a ciężko ocenić jak się sprawdzi w nieodblokowanych fragmentach gry.

Poziom normal/normal, na którym testowałem większość rozgrywki, jest tak samo wymagający jak ten z Empire. Czyli krytycy kangurów będą mogli bezpiecznie ukończyć kampanie i pisać banialuki o słabym AI, które pokonuje się bezproblemowo tak na mapie kampanii jak i w bitwie. Natomiast fani epoki i gry na wyższych poziomach będą musieli zmierzyć się z podpakowanym kompem. Nie wiem czy to dobrze czy źle, ale wszystkie Cywilizacje, Hearts of Irony czy inne Blitzkriegi od dawna to stosują. CA niczego tutaj nie odkrywa, ale i jakoś nie ustępuje drastycznie od normy.

Liczba prowincji w kampanii włoskiej wydaje się być w sam raz. Ani za dużo, ani za mało. Pojawiają się misje, co wraz z małą liczbą frakcji upodabnia nieco rozgrywkę do kampanii z “Kingdoms”.

Fakt, że na starcie Seurier ma więcej gwiazdek niż Massena chciałem wpisać do wad. Jednak raz, że nie znam jeszcze wszystkich niuansów w systemie awansu danego generała, a dwa że historycy angielscy z każdego napoleońskiego marszałka robią geniusza. Tak więc tutaj odpuściłem.

Poza Ligny z bitew historycznych są jeszcze: Arcole, Piramidy, Nil, Trafalgar, Austerlitz, Borodino, Drezno i Waterloo. Brak Abukiru, Wagram czy Lipska pozwala podejrzewać co pojawi się w jakimś DLC, ale może to tylko złośliwe przypuszczenie.

Wady

Wad jest niewiele, a właściwie tylko jedna. Tylko, że jej kaliber jest przygniatający. Otóż stworzone przez twórców interakcje w bitwie przypominają wszystko, ale na pewno nie napoleońskie pole bitwy. Niby kirasjerzy są potężną siłą przełamującą, relatywnie odporną na ostrzał muszkietowy. Niby poprawiono kilka bugów np. wydane rozkazy są wykonywane, strefy ostrzału muszkietowego mniej wariują itp. Niby pruscy dragoni wykorzystują brak osłony armat i ładną szarżą zdjęli mi artylerzystów. Cóż z tego skoro wjeżdżający im na tyły ułani nie strącają nikogo z konia, nie wzbudzają paniki, więcej, dochodzi do zwarcia w której z kolei oni za bardzo nie giną. Oba oddziały powoli się wykruszają, a przecież kontrszarża powinna zmasakrować dragonów tak samo, jak późniejszy ścisk wyeliminować przewagę lanc. Nic z tego. Artyleria dalej wali poza zasięg, kartacze, jeśli w zasięgu znajdzie się jakiś przeciwnik lecą wgłąb całej armii, brak limitu amunicji nie wymusza gradacji celów. Artylerzyści pod ostrzałem broni palnej giną jak muchy… Życzę powodzenia w trafieniu kilku Ziutków z czegoś, co nie pozwalało z kilkudziesięciu kroków trafić w stodołę. W skrócie podstawowy element bitwy napoleońskiej jest kalką empirowej fantasmagorii.

Ale to i tak pikuś. Widok bodaj sześcioszeregowej kolumny konnych szaserów, odpalających w szarży salwę z wszystkich karabinków, a potem jeszcze, k…wa ich mać, można w tym samym biegu wybrać szable i zszarżować cel ostrzału – to jest coś, czego się nie zapomina. Na litość Boską, panowie historycy współpracujący z CA, jeśli nie wstyd wam podpisywać się pod tym idiotyzmem, poproszę historyczny przykład na poparcie powyższego absurdu. Czytałem wspomnienia spod Pruskiej Iławy, gdzie oddział huzarów odparł salwą nacierającą konną Carską Gwardię, ale a) strzelali z kilkunastu kroków b) z pistoletów c) stali w miejscu. Salwa całym oddziałem w galopie? Nawet Custer w secesyjnej tego nie robił. Jeśli już nawet nikomu nie zależy na historycznych odwzorowaniach to po co w takim wypadku wachlarz jednostek? Przy ich wyborze każdy gracz kieruje się stosunkiem ceny do efektywności. Co przebije strzelających szaserów? Ułani, którzy i tak po dopadnięciu nie demolują kawalerzystów? Ciężka jazda, powolna i z pewnością będzie bardzo droga? Skończy się na masach szaserów w kampaniach i limicie ha na multiplayerze, ale czy naprawdę nie było komu zróżnicować jazdę według schematu “kamień – papier – nożyce”?

Piechota prezentuje się chyba najlepiej, tzn. najmniej fantastycznie. Nie widziałem palików u strzelców pieszych, większość oddziałów ma zasięg 80 (dopowiem, że HA też), wspomniani szaserzy piesi 100. Granaty są. Jak już nie można było bez nich wytrzymać, można było zrobić jednostkę saperów. Mała liczebność, efektowne umundurowanie (fartuchy, bermyce, brody, tasaki z rękojeściami w kształcie głowy koguta), budowanie przepraw plus granaty – byłoby wiarygodnie i bez przesady w rozgrywce. No ale granaty dostali, jak sama nazwa wskazuje, grenadierzy, czyli napoleońskie kolumny szturmowe. Ech…

W ogóle skąd ta filozofia, że im lepsza jednostka tym większa odporność na ogień? Doborowa piechota nie nosiła kirysów, a liczba odniesionych ran, choć ułatwiała dostęp do Gwardii, nie wpływa na zwiększenie odporności. Prędzej na przepowiadanie pogody (weterani, jeśli tkwiąca kula w ciele nie wywołała gangreny, straszliwie cierpieli od skoków ciśnienia atmosferycznego). Wprowadzenie takiej samej odporności na ostrzał dla wszystkich piechurów z miejsca uwiarygodniłoby i urozmaiciło rozgrywkę. No ale po co, jak można powielać schemat z wcześniejszych totalwarów.

Podsumowanie

Nie można powiedzieć, że Creative Assembly nie postarało się. Na pewno nie walczyło z przylepioną łatką “Dodatek do Empire”, choć różnic jest więcej niż między “Medievalem II” a “Kingdoms”. Sam zamysł rozgrywki będący jakby rozbudowaną “Drogą do niepodległości” (mi bardziej przypomina misje Iwana Gołodupcowa z pamiętnych “Kozaków”) wiele zmienia. Do tego system rekrutacji, generałowie, nieco rozbudowana dyplomacja, skuteczniejsza, bo mniej podmiotów w grze (powrót do “Shoguna”?). Z pewnością dla graczy kampanijnych będzie atrakcyjny, a już na pewno – dla maniaków okresu napoleońskiego, bo póki co “Napoleon” nie ma konkurencji. “Histwara”, “Kozaków II” czy “Imperial Glory” litościwie przemilczę, a “Fields of Glory” niestety za stare. Pytanie czy rozgrywka po ukończeniu kampanii będzie w stanie zachęcić do ponownej gry?

Bitwy morskie stoją pod znakiem zapytania. Nie spotkałem ich w preview, choć nie wydaje mi się (zastrzegam: przypuszczenie nieoparte na testach!), żeby twórcy dopuścili do zatapiania “Najświętszej Trójcy” za pomocą czegoś z 48 działami, bo to coś ma większy zasięg. Kalkowanie systemu Empire na morzu to więcej niż zdrada, to błąd!
Podobnie z multiplayerem. Na oko rozgrywka nie zapowiada wielkich zmian, a przecież naprawdę przy odrobinie chęci można było podpatrzeć rozwiązania od The Lordz. Firma może nie jest z siebie zadowolona, ale wydawca ciśnie, więc możemy spodziewać się kolejnych części w epokach prochu, gdzie co najwyżej inaczej będą rozłożone akcenty, np. jakaś formacja będzie miała pewną przewagę nad pozostałymi.

Kupię grę jako maniak epoki i gracz kampanijny. Dodatkowo możliwość kampanii w sieci przy tak dwubiegunowym podziale (Napoleon kontra koalicja antynapoloeńska) pozwala przypuszczać, że bitwy kampanijne na multiplayerze będą ciekawe. Ale czy samo multi się obroni – na podstawie preview nie podejmuję się oceniać.